Jak opisać wydruk z tachografu prawidłowo? Krok po kroku

Stoisz z wydrukiem z tachografu w ręku i nie wiesz, co dokładnie na nim dopisać, żeby ITD nie zakwestionowała naruszenia? Z tego tekstu dowiesz się, jak opisać wydruk z tachografu krok po kroku. Dzięki temu spokojniej przejdziesz kontrolę drogową i firmową.

Co to jest wydruk z tachografu i kiedy go potrzebujesz?

Wydruk z tachografu cyfrowego to dokument, na którym zapisane są Twoje aktywności kierowcy, prędkość, przebyta odległość, zmiany trybów pracy oraz wyjątkowe zdarzenia, takie jak błędy systemu czy jazda bez karty. Tachograf działa jako urządzenie rejestrujące, a wydruk jest fizycznym „wyciągiem” z jego pamięci. Może być wydrukiem papierowym z drukarki termicznej albo zestawieniem danych wyświetlonym na ekranie.

Po wydruk sięgasz szczególnie wtedy, gdy coś zaburza normalną rejestrację danych. Chodzi o sytuacje takie jak brak karty kierowcy, jej uszkodzenie, kradzież, awaria tachografu lub konieczność skorzystania z odstępstwa z Art. 12 rozporządzenia 561/2006. Wydruk staje się wtedy dowodem na to, co robiłeś i dlaczego Twoje czasy jazdy, przerw i odpoczynków wyglądają inaczej niż przewiduje standardowy rozkład.

Jakie rodzaje wydruków daje tachograf cyfrowy?

Producenci tachografów cyfrowych przewidzieli kilka typów wydruków, z których korzystasz w różnych sytuacjach. Dzięki temu kontroler może później odtworzyć Twoją pracę w danym dniu, a Ty masz materiał do własnej obrony w razie zarzutu naruszenia przepisów.

Najczęściej używane rodzaje wydruków z tachografu to:

• raport codziennych aktywności z karty kierowcy,
• dzienny zapis informacji z pojazdu,
• wydruki zdarzeń i nieprawidłowości z karty kierowcy,
• wydruki zdarzeń i zakłóceń z pojazdu,
• zestawienie jazdy z nadmierną prędkością,
• dane techniczne tachografu zapisane w pamięci urządzenia.

Kiedy wydruk zastępuje kartę kierowcy?

Szczególne znaczenie ma wydruk wtedy, gdy Twoja karta kierowcy nie znajduje się w slocie tachografu. Dzieje się tak na przykład po jej utracie, uszkodzeniu, kradzieży albo w sytuacji, gdy prowadzisz pojazd, a karta fizycznie do Ciebie nie dotarła. Przepisy nie zwalniają Cię wtedy z ewidencji czasu pracy, ale pozwalają zastąpić ją właśnie wydrukami.

W takim przypadku generujesz wydruk na początku i na końcu dnia pracy. Na odwrocie dopisujesz dane identyfikacyjne, czasy innej pracy, gotowości, przerw i odpoczynku. Taki wydruk zastępuje kartę kierowcy przez maksymalnie 15 dni lub dłużej, jeśli musisz wrócić pojazdem do kraju. Każdy dokument przechowujesz przez co najmniej 28 dni i na żądanie okazujesz służbom kontrolnym.

Art. 12 rozporządzenia 561/2006 pozwala kierowcy odstąpić od przepisów o czasie jazdy i odpoczynkach, jeśli wymaga tego bezpieczeństwo osób, pojazdu lub ładunku oraz dojazd do najbliższego bezpiecznego miejsca postoju.

Jak przygotować wydruk z tachografu bez karty kierowcy?

Jeśli prowadzisz pojazd bez swojej karty, każdy dzień pracy musi być „zamknięty” parą wydruków. Jeden tworzysz na początku, drugi po zakończeniu jazdy lub innej aktywności. Na obu opisujesz dokładnie, co robiłeś w czasie, którego tachograf nie zapisał pod Twoją kartą.

Początek dnia pracy bez karty

Dzień zaczynasz od wygenerowania wydruku z tachografu z pojazdu. Na odwrocie wydruku wpisujesz swoje dane, bo urządzenie nie może pobrać ich z karty. Chodzi o to, żeby każdą aktywność dało się jednoznacznie przypisać do konkretnej osoby, a nie tylko do numeru rejestracyjnego pojazdu.

Na odwrocie pierwszego wydruku dnia pracy dopisz:

• imię i nazwisko,
• numer karty kierowcy lub numer prawa jazdy,
• własnoręczny podpis,
• okresy „innej pracy”, „gotowości”, przerw i odpoczynku od poprzedniego dnia do momentu utworzenia wydruku.

Koniec dnia pracy bez karty

Po zakończeniu jazdy, rozładunku, załadunku lub innych czynności robisz drugi wydruk z tachografu. Na jego odwrocie uzupełniasz informacje o czasie, jaki upłynął od chwili wygenerowania pierwszego dokumentu z danego dnia. Chodzi o pełne uzupełnienie luki, jaką zostawia praca bez karty w urządzeniu.

Na odwrocie wydruku z końca dnia wpisujesz ponownie dane identyfikacyjne i ręcznie nanosisz wszystkie okresy aktywności. W rubryce lub wolnej przestrzeni opisujesz, dlaczego jechałeś bez karty, odwołujesz się do kradzieży, uszkodzenia albo oczekiwania na nową kartę. Tylko tak służby kontrolne mogą uznać, że Twoja jazda bez karty była uzasadniona i prawidłowo udokumentowana.

Jak opisać wydruk z tachografu krok po kroku?

Opis wydruku ma przekonać kontrolera, że naruszenie przepisów wynikło z przyczyn niezależnych od Ciebie i że działałeś w interesie bezpieczeństwa. Nie wystarczy jedno zdanie „brak miejsca parkingowego”. Potrzebujesz konkretów, dat, godzin i krótkiego wyjaśnienia wyboru, którego dokonałeś w trakcie jazdy.

Jakie dane muszą znaleźć się w opisie?

Na każdym wydruku, który ma usprawiedliwiać naruszenie, powinny znaleźć się co najmniej następujące elementy:

• dane kierowcy (imię, nazwisko, numer karty lub prawa jazdy),
• lokalizacja zdarzenia lub opis trasy w momencie naruszenia,
• dokładna data i godzina zdarzenia,
• rodzaj naruszenia (przekroczenie czasu jazdy, skrócenie przerwy, skrócenie odpoczynku),
• przyczyna odstępstwa opisana prostym językiem,
• informacja o działaniach, jakie podjąłeś, aby zmniejszyć skutki naruszenia.

Te elementy warto uzupełniać zawsze tak samo. Tworzysz wtedy własny „schemat” opisu i nie gubisz ważnych danych w stresie podczas kontroli lub awaryjnego postoju na poboczu.

Jak odwołać się do Art. 12/561/2006?

Opis naruszenia po przekroczeniu czasu jazdy lub skróceniu przerwy powinien jednoznacznie pokazywać, że korzystasz z Art. 12/561/2006. W praktyce oznacza to, że w opisie wskazujesz artykuł i wyjaśniasz, że przedłużyłeś czas jazdy albo skróciłeś odpoczynek, aby zapewnić bezpieczeństwo osób lub ładunku i dojechać do bezpiecznego miejsca postoju.

Odwołanie do przepisu możesz zapisać w prosty sposób, na przykład w nawiasie po opisie przyczyny. Ważne jest, żeby nie zapomnieć o wskazaniu, że odstępstwo było jednorazowe i wynikało z nagłej sytuacji, na którą nie miałeś wpływu, jak korek po wypadku, zamknięta droga, nagłe pogorszenie pogody czy brak wolnych miejsc na parkingach.

Przykładowe sformułowania opisu

W codziennej pracy kierowcy pomocne są gotowe wzory, które możesz dopasować do sytuacji. Ułatwiają one szybkie uzupełnienie wydruku tuż po zdarzeniu i zmniejszają ryzyko, że coś pominiesz. Zawsze dopisuj jednak konkretne dane, aby opis nie wyglądał jak bezmyślnie kopiowana formułka.

Przykładowy opis wydruku po przekroczeniu czasu jazdy może wyglądać tak:

„Przekroczenie czasu jazdy art. 12/561/2006 w celu zapewnienia bezpieczeństwa osób i ładunku. Z powodu braku wolnych miejsc na parkingach na odcinku A4 Katowice – Wrocław wydłużyłem jazdę o 35 minut, aby dotrzeć do bezpiecznego miejsca postoju na MOP XX km 185. Przedłużenie przerwy dziennej o ten czas nie było możliwe z uwagi na brak wcześniejszego dostępu do parkingu.”

W innych sytuacjach możesz używać podobnych konstrukcji, dopasowując je do konkretnego naruszenia. Ważne jest wskazanie realnej przyczyny oraz informacji, że zatrzymałeś się możliwie najszybciej, gdy znalazłeś bezpieczne miejsce do postoju i sporządzenia opisu.

Jakie naruszenia możesz opisać na wydruku?

Nie każdy błąd da się „uratować” opisem, ale wiele naruszeń przewidzianych w rozporządzeniu 561/2006 można wyjaśnić, jeżeli stoją za nimi nagłe, nieprzewidywalne zdarzenia. Z punktu widzenia kontroli liczy się logika zdarzenia, jednorazowość sytuacji oraz realny wpływ na bezpieczeństwo transportu.

Typowe naruszenia, które często wyjaśnia się na wydruku, można zestawić w krótkiej tabeli:

Na wydruku możesz opisać także nietypowe okoliczności, takie jak jazda bez karty, awaria zasilania tachografu, przejazd testowy pojazdu bez naczepy czy zdarzenia wyłączone z normalnych zasad, na przykład odcinek jazdy do warsztatu po naprawie. Każde z nich wymaga krótkiego, ale rzeczowego komentarza.

W praktyce na drodze często spotykasz powtarzające się scenariusze, przy których opis wydruku jest wręcz konieczny:

• korek spowodowany wypadkiem drogowym na autostradzie lub drodze ekspresowej,
• zamknięcie odcinka z powodu prac drogowych i długi objazd lokalnymi drogami,
• brak miejsc na kilku kolejnych parkingach ciężarowych,
• nagle pogarszające się warunki pogodowe, które wymuszają dalszą jazdę do bezpieczniejszego miejsca.

Opis naruszenia powinien pokazywać, że znałeś przepisy, świadomie je przekroczyłeś tylko w wyjątkowej sytuacji i zrobiłeś wszystko, aby ograniczyć czas i skalę odstępstwa.

Kiedy opis na wydruku nie zadziała?

Służby kontrolne bardzo szybko wychwytują sytuacje, w których wydruk jest używany jako pretekst do stałego naginania przepisów. Jeśli naruszenia powtarzają się w tym samym miejscu, na tej samej trasie, a ich powodem ma być za każdym razem „brak parkingu”, opis przestaje być wiarygodny. Kontroler widzi wtedy raczej stały model planowania trasy niż jednorazowy przypadek.

Opis na wydruku nie pomoże, gdy spedytor planuje przejazd nierealny do wykonania, na przykład 600 km po drogach lokalnych w 9 godzin jazdy, a Ty bezrefleksyjnie akceptujesz taki plan. Wątpliwe będą też tłumaczenia, że nie wiesz, jak działa czas pracy kierowcy czy jakie ograniczenia wprowadził Pakiet Mobilności. Brak znajomości przepisów nie usprawiedliwia naruszenia.

Kolejny problem to bardzo ogólnikowe, lakoniczne opisy. Jedno zdanie „brak miejsca postoju” przy jednoczesnym zarejestrowaniu prędkości 80 km/h przez dłuższy czas sugeruje raczej chęć nadrobienia trasy niż realne poszukiwanie parkingu. Podobnie dzieje się w sytuacji, gdy już na starcie wiesz, że trasa prowadzi przez odcinek z wielomiesięcznymi remontami i systematycznymi zatorami, a mimo to planujesz czasy „na styk”.

Opis na wydruku z tachografu ma sens tylko wtedy, gdy przedstawia jednorazowe, wyjątkowe zdarzenie, którego nie mogłeś przewidzieć i któremu nie mogłeś zapobiec. Wtedy staje się realnym wsparciem w rozmowie z kontrolerem, a nie pustą kartką z nic nieznaczącym zdaniem.