Opłaty za autostrady w Niemczech dla ciężarówek: co trzeba wiedzieć?

Planujesz kurs przez Niemcy ciężarówką i zastanawiasz się, ile zapłacisz za autostrady oraz drogi federalne? Chcesz wiedzieć, które pojazdy obejmuje myto, a kto może jechać bez opłat? Z tego artykułu dowiesz się, jak działają opłaty drogowe w Niemczech dla ciężarówek, gdzie obowiązują, jakie są stawki i kogo dotyczą zwolnienia.

Jak działa system opłat drogowych w Niemczech?

W Niemczech nie spotkasz klasycznych bramek na autostradach ani nie kupisz winiety na stacji. System opiera się na elektronicznym poborze opłat Toll Collect, który wykorzystuje pozycjonowanie satelitarne oraz sieć stacjonarnych urządzeń kontrolnych. Każdy przejazd jest rozliczany automatycznie na podstawie rzeczywiście przejechanych kilometrów i danych zapisanych w systemie.

Myto można uregulować bezpośrednio przez Toll Collect albo przez jednego z dostawców EETS, takich jak Axxès, Telepass czy Toll4Europe. W praktyce oznacza to konieczność rejestracji pojazdu, podania parametrów (MMC, liczba osi, klasa emisji spalin) oraz przypisania właściwej metody płatności. Dla sporadycznych przejazdów powstała też aplikacja TollNow na smartfony i tablety, która nalicza opłatę w czasie jazdy.

Toll Collect i EETS

Dla większości przewoźników podstawą jest rejestracja w systemie Toll Collect. Po zarejestrowaniu pojazdu można zamówić bezpłatne urządzenie pokładowe OBU, które montuje się w kabinie. OBU łączy się z systemem i na bieżąco przekazuje dane o trasie, co pozwala na automatyczne naliczanie myta bez ingerencji kierowcy.

Dostawcy EETS są z kolei dobrym wyborem, jeśli obsługujesz trasy nie tylko przez Niemcy, ale też inne kraje UE. Jedno urządzenie może wtedy obsługiwać kilka systemów opłat drogowych. Wspólnym elementem pozostaje to samo: rozliczenie następuje za liczbę kilometrów przejechanych płatnymi odcinkami przy uwzględnieniu parametrów ciężarówki.

Formy płatności za myto

Dla użytkowników zarejestrowanych w Toll Collect dostępnych jest kilka sposobów rozliczenia. Możesz zasilać konto przedpłatą przelewem, wybrać obciążenie rachunku bankowego, korzystać z karty paliwowej albo kredytowej. Wiele firm łączy kilka metod, aby łatwiej kontrolować koszty floty.

Kierowcy i przewoźnicy niezarejestrowani mogą wnieść opłatę jednorazowo przez internet lub aplikację, płacąc kartą kredytową lub wybraną kartą paliwową. Sprawdza się to przy rzadkich wjazdach do Niemiec, choć w transporcie towarów stała rejestracja zwykle okazuje się wygodniejsza i tańsza w obsłudze.

Gdzie w Niemczech płaci się za przejazd ciężarówką?

Sieć płatnych odcinków w Niemczech liczy około 51 000 km i obejmuje praktycznie wszystkie autostrady oraz drogi federalne. W myto wliczają się też dojazdy do stacji paliw i MOP-ów położonych przy autostradach. Dla ciężarówek o MMC powyżej 3,5 t oznacza to, że większość zleceń realizowanych w Niemczech wymaga zapłaty opłaty drogowej.

Istnieją jednak fragmenty, na których myto nie jest pobierane. To m.in. część autostrady A6 od granicy z Francją do zjazdu Saarbrücken-Fechingen oraz odcinek A5 od granicy ze Szwajcarią i Francją do węzła Müllheim/Neuenburg. Zgodnie z ustawą BFStrMG wyłączono też niektóre odcinki finansowane na podstawie osobnych przepisów o prywatnym finansowaniu dróg.

Jakie drogi obejmuje myto?

W praktyce kierowca ciężarówki powinien założyć, że każdy wyjazd na drogę wyższą niż lokalna może oznaczać naliczenie opłaty. Najczęściej płatne są następujące typy tras:

• autostrady federalne (oznaczone literą A),
• drogi federalne (oznaczone literą B) w całym kraju,
• dojazdy do stacji benzynowych i MOP-ów przy autostradach,
• wybrane tunele i odcinki specjalne, gdzie funkcjonują osobne taryfy.

Osobną kategorię stanowią tunele miejskie, takie jak Herrentunnel czy Warnowtunnel. Za przejazd samochodem osobowym także pobierane są tam opłaty, mimo że osobówki na co dzień nie płacą myta na autostradach i drogach federalnych.

Samochody osobowe i lekkie pojazdy

Dla pojazdów o masie do 3,5 tony system myta nie ma zastosowania. Kierowca osobówki czy klasycznego busa do 3,5 t nie musi konfigurować Toll Collect ani montować OBU. Opłaty dotyczą wyłącznie pojedynczych odcinków specjalnych, takich jak wspomniane tunele.

Sytuacja zmienia się dopiero po przekroczeniu progu 3,5 t MMC. Pojazdy oraz zestawy powyżej tej granicy, używane do transportu towarów, podlegają obowiązkowi uiszczania myta. Od 1 lipca 2024 r. objęto nim także lekkie ciężarówki do 7,5 t, które wcześniej były z tego obowiązku wyłączone.

Jakie są stawki myta w Niemczech dla ciężarówek?

Stawka za kilometr w systemie opłat drogowych Niemcy zależy od kilku czynników naraz. Najważniejsze to: maksymalna masa całkowita pojazdu lub zestawu (MMC), liczba osi, klasa emisji spalin Euro oraz rodzaj odcinka drogowego. Od 1 grudnia 2023 r. kategorie wagowe liczy się w oparciu o MMC, a nie o dopuszczalną masę całkowitą DMC.

Im cięższy pojazd i im gorsza klasa emisji spalin, tym wyższa będzie stawka za 1 km. Przykładowo zestaw o masie powyżej 18 ton, z co najmniej pięcioma osiami i normą Euro 6 płaci obecnie 0,384 euro za kilometr. Ten sam zestaw w klasie Euro 5 to już 0,389 euro za kilometr. Dla trójosiowego pojazdu o MMC od 7,5 do 11,99 t norma Euro 6 oznacza opłatę 0,178 euro za km, a Euro 5 – 0,206 euro.

MMC i liczba osi

Podstawą naliczania opłaty jest poprawne zadeklarowanie maksymalnej masy całkowitej pojazdu oraz liczby osi. Kategorie wagowe obejmują m.in. przedziały: 3,5–7,49 t, 7,5–11,99 t, 12–18 t oraz powyżej 18 t z rozróżnieniem na liczbę osi. Błędne przypisanie ciężarówki do niższej kategorii może skutkować dopłatami przy kontroli.

Dla zestawów istotne jest, że myto nalicza się, gdy MMC pojazdu silnikowego przekracza 3,5 t. W praktyce oznacza to, że nawet jeśli przyczepa jest pusta, ale auto ciągnące przekracza próg masowy, przejazd po autostradzie czy drodze federalnej podlega opłacie drogowej.

Klasa emisji spalin

Drugim filarem taryfikacji jest klasa emisji spalin Euro 0–6. Im wyższa norma, tym niższa stawka za kilometr. Od 1 grudnia 2023 r. pojazdy z dodatkową redukcją emisji cząstek stałych (PMK) nie są już zaliczane do wyższej klasy Euro. Na przykład zestaw z parametrem „Euro 2 + PMK 1” trafia do klasy 2, a nie 3, a „Euro 3 + PMK 2” do klasy 3, a nie 4.

Warto dokładnie sprawdzić wpis o klasie emisji w dokumentach pojazdu, bo właśnie na tej podstawie Toll Collect przypisuje ciężarówkę do konkretnej grupy taryfowej. Informacja ta widnieje też w szczegółowym wykazie jazd w systemie, gdzie można skontrolować, czy stawki są naliczane zgodnie z parametrami technicznymi.

Od 1 lipca 2024 r. myto w Niemczech obejmuje wszystkie pojazdy i zestawy o MMC powyżej 3,5 t przeznaczone do transportu towarów.

Kto jest zwolniony z opłat drogowych w Niemczech?

Nie każdy pojazd ciężarowy musi płacić myto. Ustawa BFStrMG wprowadza kilka grup zwolnionych, które albo nie spełniają definicji pojazdu do przewozu towarów, albo pełnią szczególne funkcje publiczne. Do tego dochodzi nowy wyjątek dla rzemieślników korzystających z aut o MMC od 3,5 do 7,5 t.

Najszerszą grupę stanowią pojazdy, których konstrukcja nie pozwala na przewóz ładunków lub które nie są używane do transportu towarów odpłatnie ani na potrzeby działalności gospodarczej. Osobną kategorią są pojazdy służb publicznych, np. straży pożarnej, policji czy jednostek utrzymania dróg. One również nie płacą myta na autostradach i drogach federalnych.

Zwolnienia ustawowe

W codziennej pracy przewoźnika warto rozróżniać, kiedy pojazd firmowy faktycznie podlega przepisom o mycie, a kiedy może być z nich wyłączony. Typowe przykłady aut zwolnionych z opłat to m.in.:

• pojazdy straży pożarnej i służb ratunkowych,
• radiowozy policji oraz inne pojazdy porządku publicznego,
• specjalne pojazdy do utrzymania dróg i autostrad,
• pojazdy, których budowa nie umożliwia przewozu towarów.

W przypadku pojazdów użytkowych granica między transportem towarów a innym wykorzystaniem bywa cienka. Gdy auto choć częściowo przewozi materiały handlowe lub ładunki przemysłowe, organy kontrolne BALM mogą uznać, że wchodzi ono w zakres systemu myta.

Zwolnienie dla rzemieślników

Nowością po 1 lipca 2024 r. jest zwolnienie dla rzemieślników korzystających z ciężarówek o MMC powyżej 3,5 i poniżej 7,5 t. Warunkiem jest, aby pojazd służył do przewozu materiałów, sprzętu lub maszyn niezbędnych do wykonania usług rzemieślniczych albo gotowych produktów powstałych bezpośrednio w zakładzie. Dotyczy to także pojazdów zarejestrowanych poza Niemcami.

Aby skorzystać ze zwolnienia, trzeba zgłosić pojazd w Toll Collect, przesyłając dokumenty rejestrowe firmy i dowód rejestracyjny auta przetłumaczone na język niemiecki. Operator przechowuje je przez dwa lata. Po tym czasie konieczna jest ponowna rejestracja. Aktualna lista zawodów rzemieślniczych objętych preferencją jest publikowana przez BALM, czyli Federalny Urząd Logistyki i Mobilności.

Zwolnienie rzemieślników dotyczy wyłącznie pojazdów wykorzystywanych do realizacji usług własnego zakładu, a nie do ogólnego transportu towarów na zlecenie.

Jak wygląda kontrola opłat drogowych w Niemczech?

Kontrola myta w Niemczech jest rozbudowana i opiera się na współpracy Toll Collect oraz BALM. Około 300 mostków kontrolnych nad autostradami i około 600 kolumn przy drogach federalnych skanuje przejeżdżające pojazdy w czasie rzeczywistym. System sprawdza, czy ciężarówka podlegająca opłacie jest prawidłowo zarejestrowana oraz czy przejazd został zgłoszony.

Jeśli urządzenie kontrolne zarejestruje nieprawidłowości, sprawa trafia do BALM. Urzędnicy mogą prowadzić zarówno kontrole stacjonarne, jak i mobilne, korzystając z pojazdów wyposażonych w sprzęt podobny do kolumn ustawionych przy drodze. Sprawdzają wtedy m.in. dane w OBU, dokumenty pojazdu i wydruki z systemu Toll Collect.

Mostki i kolumny kontrolne

Mostki nad autostradami oraz kolumny przy drogach federalnych rozpoznają numer rejestracyjny oraz typ pojazdu, a następnie porównują go z informacjami w bazie. Dzięki temu Toll Collect może natychmiast wychwycić ciężarówkę, która powinna płacić myto, a nie widnieje jako opłacona. Sprzęt ten działa przez całą dobę, niezależnie od natężenia ruchu.

Dla przewoźnika oznacza to jedno: każde niedopatrzenie w rejestracji, błędnie ustawiona liczba osi czy zła klasa emisji spalin mogą zostać szybko wykryte. Wtedy BALM ma prawo zażądać dopłaty oraz wyjaśnień, a w skrajnych przypadkach także nałożyć karę administracyjną.

Kontrole BALM na drodze

Podczas kontroli drogowej inspektor BALM może poprosić osobę odpowiedzialną za opłatę o przedstawienie dokumentów potwierdzających poprawność danych w Toll Collect. Chodzi przede wszystkim o masę pojazdu, liczbę osi, klasę emisji spalin i status rejestracji. Gdy coś się nie zgadza, urzędnik może skorygować odcinek trasy uznany za opłacony.

Jeśli da się odtworzyć przejazd, opłata jest naliczana za rzeczywiście pokonaną trasę. W przeciwnym przypadku BALM stosuje ryczałt odpowiadający przejazdowi 500 km. To duże obciążenie dla budżetu firmy, dlatego rzetelne ustawienie parametrów pojazdu i kontrola danych w systemie przed wyjazdem ma ogromne znaczenie.

Gdy nie da się ustalić faktycznej trasy, opłata drogowa w Niemczech może zostać naliczona jak za przejazd 500 km jednym z najdroższych wariantów.