W Polsce pilot transportu ponadgabarytowego jest obowiązkowy po przekroczeniu choćby jednego ustawowego parametru pojazdu lub zespołu pojazdów wraz z ładunkiem. Jeden pojazd pilotujący jest wymagany po przekroczeniu 23 m długości, 3,2 m szerokości, 4,5 m wysokości albo rzeczywistej masy całkowitej 60 t. Przy przekroczeniu wyższych progów potrzebne są dwa pojazdy pilotujące.
Kiedy wymagany jest pilot transportu ponadgabarytowego?
Transport nienormatywny to przejazd pojazdu lub zespołu pojazdów, którego wymiary, naciski osi albo rzeczywista masa całkowita przekraczają wartości dopuszczone dla zwykłego ruchu drogowego. Obowiązek pilotażu wynika z ustawy Prawo o ruchu drogowym oraz rozporządzenia Ministra Infrastruktury w sprawie pilotowania pojazdów nienormatywnych.
O konieczności zapewnienia asysty decyduje przekroczenie co najmniej jednego parametru. Nie trzeba więc przekroczyć jednocześnie długości, szerokości, wysokości i masy. Przykładowo zestaw o długości 24 m, ale mieszczący się w pozostałych limitach, wymaga już jednego pojazdu pilotującego.
| Parametr | Wymagany 1 pilot | Wymaganych 2 pilotów |
|---|---|---|
| Długość pojazdu lub zespołu | powyżej 23 m | powyżej 30 m |
| Szerokość wraz z ładunkiem | powyżej 3,2 m | powyżej 3,6 m |
| Wysokość wraz z ładunkiem | powyżej 4,5 m | powyżej 4,7 m |
| Rzeczywista masa całkowita | powyżej 60 t | powyżej 80 t |
Przy pierwszym poziomie przekroczeń jeden pilot zwykle jedzie przed zestawem i ostrzega innych uczestników ruchu. Przy przekroczeniu któregokolwiek z wyższych progów transport zabezpieczają dwa pojazdy pilotujące, umieszczone z przodu i z tyłu zestawu lub kolumny.
Granice należy sprawdzać dla całego pojazdu wraz z ładunkiem, a nie wyłącznie dla samego ładunku. Trzeba też porównać rzeczywiste parametry z warunkami określonymi w zezwoleniu na przejazd pojazdu nienormatywnego.
Jakie wymagania musi spełniać pojazd pilotujący?
Pojazd wykonujący pilotowanie nie jest zwykłym samochodem osobowym jadącym obok transportu. Rozporządzenie określa jego podstawowe parametry, oznakowanie i wyposażenie. Samochód powinien mieć dopuszczalną masę całkowitą do 3,5 t oraz nadwozie i wysokość zapewniające odpowiednią widoczność.
Do najważniejszych wymagań należą:
- Tablica z napisem „PILOT” umieszczona na dachu lub w przedniej części pojazdu, zależnie od jego pozycji w konwoju.
- Żółte światła błyskowe zapewniające widoczność pojazdu z każdej strony.
- Środki bezpośredniej łączności radiowej z kierowcą pojazdu nienormatywnego oraz innymi pilotami.
- Urządzenia nagłaśniające umożliwiające przekazywanie komunikatów uczestnikom ruchu.
- Elementy zwiększające widoczność pojazdu, w tym wymagane oznakowanie ostrzegawcze.
Funkcję pilota może pełnić osoba z wymaganym szkoleniem i egzaminem potwierdzającym przygotowanie do pilotowania pojazdów nienormatywnych. Pilot może w niezbędnym zakresie wydawać polecenia lub sygnały uczestnikom ruchu, gdy jest to konieczne dla bezpiecznego przejazdu.
Kiedy potrzebna jest eskorta Policji?
Cywilny pilot i eskorta Policji to dwa różne rodzaje zabezpieczenia. Pilot organizuje przejazd, ostrzega kierowców i utrzymuje łączność z zestawem. Policja może natomiast zabezpieczać ruch w sytuacjach, w których przejazd powoduje szczególne utrudnienie albo zagrożenie.
Udział Policji jest wymagany, gdy wystąpi choćby jeden z poniższych warunków:
- Szerokość jezdni pozostawionej dla przeciwnego kierunku ruchu lub dla tego samego kierunku na jezdni jednokierunkowej jest mniejsza niż 2,5 m.
- Długość pojazdu lub zespołu pojazdów przekracza 40 m.
- Łączna długość pilotowanych pojazdów przekracza 120 m.
- Przejazd wymaga jazdy pod prąd na autostradzie lub drodze ekspresowej.
Przy bardzo krótkim zwężeniu, dobrej widoczności i możliwości bezpiecznego przejazdu udział Policji może nie być konieczny. Ocenę takiej sytuacji trzeba jednak oprzeć na warunkach przejazdu i obowiązujących uzgodnieniach, a nie na samym założeniu, że zwężenie jest chwilowe.
Na czym polega rola pilota?
Pilot nie ogranicza się do prowadzenia oznakowanego samochodu przed zestawem. Analizuje sytuację na drodze, przekazuje kierowcy informacje o przeszkodach i pomaga koordynować przejazd przez ronda, skrzyżowania, zwężenia oraz miejsca wymagające zajęcia większej części jezdni.
Przed rozpoczęciem przejazdu trzeba sprawdzić trasę pod kątem wysokości wiaduktów, szerokości przejazdów, ograniczeń tonażowych, robót drogowych i innych przeszkód. W czasie transportu pilot obserwuje otoczenie, ostrzega innych kierowców i pozostaje w stałym kontakcie z kierowcą zestawu. Przy dwóch pilotach ich pozycja z przodu i z tyłu poprawia kontrolę nad ruchem wokół całego konwoju.
Najważniejsza zasada jest prosta: przekroczenie jednego progu wystarcza do powstania obowiązku pilotażu. Przekroczenie wyższych wartości oznacza konieczność zwiększenia asysty do dwóch pojazdów, a parametry trasy mogą dodatkowo wymagać zabezpieczenia przez Policję.
